Istorijski arhiv

Arhivsko središte u Zaječaru osnovano je 1948. godine Naredbom o privremenom obezbeđenju arhiva. Teritorijalna nadležnost središta odnosila se na zaštitu arhivske građe, nastale delatnošću stvaralaca sa teritorije tadašnjih srezova: Zaječarskog, Borskog, Knjaževačkog, Krajinskog, Boljevačkog, Timočkog, Brzopalanačkog, Ključkog i Porečkog. Danas Istorijski arhiv "Timočka krajina" obuhvata područje tri opštine: Boljevac, Zaječar i Knjaževac. Na području teritorijalne nadležnosti Arhiva deluje preko 500 značajnih stvaralaca arhivske građe (registratura).

U depoima Arhiva nalazi se 2000 metara dužnih arhivske građe različite provenijencije nastale radom državnih organa, finansijskih, prosvetnih, kulturnih, crkvenih organizacija i institucija kao i porodična i lična arhivska građja značajnih stvaralaca. Razvrstana je u 450 fondova i zbirki dokumenata najvećim delom sređenih i popisanih sa urađenim sumarnim inventarima. Informisanje zainteresovanih korisnika ostvaruje se na više načina: usmeno, od strane nadležne službe, i pismenim odgovorom na zahtev stranaka.

Stavljanje na uvid informativnih sredstava o fondovima i zbirkama, koris-nicima arhivske građe, posebno onima koji istu koriste u naučno-istraživačke svrhe, je uobičajen način obaveštavanja istraživača. Odlukom Arhiva Srbije iz 1999, kao nadležne matične ustanove, za arhivsku građu od izuzetnog značaja u Arhivu u Zaječaru proglašeno je 11 arhivskih fondova. Najstariji dokument datira iz 1718. godine.

Arhivska biblioteka prati arhivsku građu odgovarajućom istoriografskom literaturom sa preko 9000 naslova. Poseban pečat daje stara i retka knjiga. Preko 300 naslova štampano je u 19. veku. Najstarija knjiga je iz 1820. godine. Zavičajni fond broji preko 500 naslova.

Istraživačka delatnost Arhiva ogleda se kroz dvadeset odštampanih knjiga i publikacija, pretežno istoriografskog karaktera, nastalih saradnjom sa naučnim radnicima, institucijama i istraživačima naše prošlosti.

Rad klastera Čarolija istoka podržao